Zgoda na wizerunek: na co się zgadzasz jako modelka i jak ją wycofać
Zabieg kończy się tego samego dnia, a zdjęcie może jeszcze za kilka lat wisieć w czyimś portfolio. Dlatego tej jednej decyzji warto poświęcić kilka minut przed wizytą, a nie po niej.
Zdanie o zdjęciach w ogłoszeniu to prośba
Ogłoszenie może zapowiedzieć, że powstaną zdjęcia, i napisać, do czego: portfolio, media społecznościowe, własna strona albo szkolenia. To cztery bardzo różne zasięgi – teczkę z pracami ogląda ten, kto ją otworzy, a post na Instagramie widzą obcy ludzie. Zapowiedź ma sprawić, żeby nic Cię w dniu wizyty nie zaskoczyło. Zgodą nie jest – dopóki jej nie wyrazisz, nie obowiązuje żadna.
Cztery pytania zamiast jednej kratki
Zgoda nie składa się z jednego pola do zaznaczenia. Zadaje cztery pytania, na każde możesz odpowiedzieć inaczej, a żadne nie jest wypełnione za Ciebie.
- Czy w kadrze może być Twoja twarz. To osobne pytanie, bo wiele osób chętnie pokaże dłonie albo rzęsy, ale twarzy już nie.
- Czy zdjęcie może pokazywać osoba, która wykonywała zabieg. Często to kursantka, a chodzi o jej portfolio.
- Czy może je pokazywać osoba albo szkoła, która wystawiła ogłoszenie. Na kursie to ktoś inny, a Twoja odpowiedź może być inna.
- Do kiedy. Konkretna data, a nie „dopóki pasuje”.
Co daje wycofanie zgody, a czego nie
Zgodę możesz wycofać w każdej chwili – tak stanowi RODO. Wycofanie działa jednak tylko na przyszłość: od tej chwili zdjęcia nie wolno dalej pokazywać. Nie cofnie zrzutu ekranu, wydrukowanej ulotki ani kopii na czyimś telefonie – ani przez nas, ani przez osobę, która robiła zdjęcie. Wolimy powiedzieć to wprost, niż obiecywać ochronę, której nie ma.
Dlaczego każda zgoda ma datę końcową
Zgoda na zdjęcia ma tutaj zawsze koniec: domyślnie trzy lata od dnia zdjęcia, z możliwością przedłużenia, jeśli ktoś zapyta Cię ponownie. Bezterminowej zgody na zdjęcie osoby widzianej raz w życiu trudno później bronić. Data nie jest ozdobą: zanim któraś ze stron Slotory pokaże zdjęcie, sprawdza datę i wycofanie, a zdjęcie z wygasłą albo wycofaną zgodą znika tam samo, bez niczyjej pamięci.
Co dokładnie zostaje zapisane
Nie samo zaznaczone pole, tylko wszystko, co może mieć znaczenie później.
- Dokładne brzmienie tekstu, który przeczytałaś, razem z cyfrowym odciskiem tego tekstu. Jeśli ktoś później zmieni opublikowaną wersję, odcisk przestanie się zgadzać i zmiana będzie widoczna.
- Język, w którym czytałaś zgodę – bo zgodziłaś się na słowa, które rozumiałaś.
- Twoje imię w takiej postaci, w jakiej podałaś je tego dnia. Późniejsze zmiany w czyimś profilu nie zmienią tego, na co się zgodziłaś.
- Twój podpis, jeśli się podpisałaś.
- Twój własny link do wycofania zgody. Działa także wtedy, gdy osoba, która robiła zdjęcia, dawno jest nieosiągalna, i nikt poza Tobą nie może go użyć.
Bez zdjęć, ale z zabiegiem
Możesz odmówić zdjęć i zachować termin. Ogłoszenie, które obowiązuje tylko pod warunkiem zgody na zdjęcia, jest wymianą – i powinno to być napisane w ogłoszeniu, a nie wyjść na jaw pod koniec zabiegu. Jeśli o zdjęcia ktoś zapyta dopiero na końcu, „nie” nadal jest pełnoprawną odpowiedzią.
Jeśli to Ty robisz zdjęcia
Trzy rzeczy, w kolejności, w jakiej najczęściej coś idzie nie tak:
- Pytaj przed wizytą, a nie z telefonem już w dłoni. „Tak” rzucone w ostatniej chwili trudno potem wykazać.
- Zbierz zgodę osobno od ogłoszenia, dopóki modelka siedzi przed Tobą. Wiadomość wysłana kilka tygodni później zwykle zostaje bez odpowiedzi.
- Rozróżniaj swoje zdjęcia: plastikowa dłoń ćwiczeniowa i Twoja własna ręka nie potrzebują niczyjej zgody. Dłoń albo twarz modelki – tak, a właśnie te zdjęcia trafiają do portfolio i do mediów społecznościowych.
Prawo do wizerunku w Polsce
Przy zdjęciu z zabiegu działają dwie warstwy przepisów. Rozpowszechnianie wizerunku co do zasady wymaga zezwolenia osoby, która jest na zdjęciu (art. 81 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Ustawa zna wyjątek: zezwolenie nie jest potrzebne, jeśli ktoś otrzymał umówioną zapłatę za pozowanie i wyraźnie niczego nie zastrzegł. Czy darmowy zabieg jest taką zapłatą, można się spierać – tutaj tego sporu nie ma, bo zgodę na zdjęcia wyrażasz osobno i wprost. Do tego rozpoznawalne zdjęcie to dane osobowe, a zgodę na ich przetwarzanie RODO pozwala wycofać w każdej chwili (art. 7 ust. 3). To nie jest porada prawna, tylko powód, dla którego cztery pytania zadajemy osobno.
